اندازه‌گیری و تحلیل تقاضای آب ویژه محصولات کشاورزی و جایگاه ایران در تجارت با سایر کشورها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی سیستم‌های اقتصادی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

در حال حاضر بخش کشاورزی به دلیل رشد جمعیت و نیاز به تامین مواد غذایی بزرگترین مصرف کننده آب در کشور است. بنابراین، مدیریت منابع و مصارف آب در بخش کشاورزی به دلیل کمبود منابع آب و خاک از یک طرف و مازاد تقاضای مواد غذایی از طرف دیگر حائز اهمیت است. از این رو، هدف مطالعه حاضر استفاده از رویکرد تجارت آب مجازی برای تعیین ردپای آب کشور در تجارت محصولات کشاورزی است. برای این منظور رهیافت شاخص‌های فنی-پایه برای اندازه‌گیری آب مجازی (تقاضای آب ویژه) به تفکیک محصولات زراعی و باغی مورد استفاده قرار گرفته است. در این مطالعه، آّب مصرفی ویژه و تجارت آب مجازی 36 محصول زراعی و باغی برای دوره زمانی 94-1380 محاسبه و بررسی شده است. نتایج نشان داد که کشور ایران در سالهای مذکور در بخش محصولات زراعی واردکننده خالص آب مجازی و در بخش محصولات باغی صادرکننده خالص آب مجازی است و در مجموع واردکننده خالص آب مجازی است. به طور متوسط در سال‌های مورد بررسی ایران به واسطه تجارت محصولات زراعی و باغی مورد بررسی سالانه 4.3 میلیارد مترمکعب صادرات و 8/15 میلیارد مترمکعب واردات آب مجازی داشته است. در میان محصولات زراعی و باغی بررسی شده، حبوبات و خشکبار براساس آب مصرفی ویژه برآورد شده آن‌ها، محصولاتی پر مصرف هستند. نتایج بدست آمده اطلاعاتی را فراهم کرده است که می تواند برای بهینه سازی ترکیب تجاری محصولات کشاورزی در راستای حفظ منابع آب و تامین امنیت غذایی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Measuring and analyzing the specific water demand for agricultural products and the position of Iran in trade with other countries

نویسندگان [English]

  • Morteza Tahami Pour Zarandi 1
  • mohammad ghorbani 2
1 Department of Economics, Faculty of Economics and Political Science, Shahid Beheshti University
2 Graduate Student, Economic Systems Planning, Faculty of Economics and Political Science, Shahid Beheshti University
چکیده [English]

The agricultural sector is currently the largest water consumer in the country due to population growth and the need for food supply. Therefore, resource management and water consumption in agriculture, on the one hand, are important due to the shortage of water and soil resources and, on the other hand, the surplus of food demand. Therefore, the purpose of the study is to use the virtual water trade approach to determine the water footprint of the country in the agricultural sector. For this purpose, the technical-base indicators have been used to measure the virtual water consumption of products. In this study, special water consumption and virtual water trade of 36 crops and garden products for the period of 2001-15 have been calculated. According to the results, Iran is the net importer of "virtual water" during the period examined. Through the trade in agricultural products, exports amounted to 4.3 billion cubic meters per year and 15.8 billion cubic meters of "virtual water" imports. Among the studied crops and garden products, legumes and dried fruits based on their special water consumption are high-consumption products. The results have provided information that can be used to optimize the combination of agricultural products in order to maintain water resources and provide food security.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Water
  • Virtual Water Trade
  • Agriculture Section
  • Iran