دانشگاه شهید بهشتی اقتصاد و الگو سازی 2476-5775 17 2 2026 08 24 The Impact of Government Education Expenditure on Total Factor Productivity in Iranian Economy تاثیر مخارج آموزشی دولت بر بهره وری کل عوامل تولید در اقتصاد ایران 105 134 107380 10.48308/jem.2026.244782.2063 FA پگاه سازوار دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی 0009-0004-9727-9980 ویدا ورهرامی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی 0000-0002-1869-8852 مهدی یزدانی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی 0000-0002-8045-7232 Journal Article 2026 06 09 Education, by directly affecting the improvement of the quality of human capital, leads to an increase in the capabilities, skills, and knowledge of the workforce. Efficient human capital will pave the way for sustainable economic growth by enhancing the productivity of total factors of production. Therefore, government investment in the education sector can be considered one of the most effective policy tools for improving productivity. The Present study examines the effect of government education expenditures on total factor productivity in Iran using time series data from 1993 to 2024. The Hall and Jones method was used to calculate human capital, and the interaction effects of variables have been examined using the two-stage least squares method in a system of simultaneous equations. The research findings show that government educational expenditures have a positive and significant effect on human capital, such that an increase of one unit in government educational expenditures increases human capital by 0.095 units. Furthermore, human capital has had a positive and significant effect on total factor productivity, and a one percent increase in human capital has led to a 0.113 percent increase in total factor productivity. The results showed that increasing government investment in the education sector not only leads to improving the level of human capital, but also paves the way for the country's economic growth and development by improving total factor productivity. Accordingly, it was suggested that policymakers should allocate a greater share to the education sector by optimizing the composition of government spending. آموزش و پرورش با اثرگذاری مستقیم بر ارتقای کیفیت سرمایه انسانی، به افزایش توانمندی‌ها، مهارت‌ها و دانش نیروی کار منجر می‌شود. سرمایه انسانی کارآمد نیز از طریق افزایش بهره‌وری کل عوامل تولید، زمینه‌ساز رشد پایدار اقتصادی خواهد بود. از این رو، سرمایه‌گذاری دولت‌ها در بخش آموزش را می‌توان یکی از مؤثرترین ابزارهای سیاست‌گذاری برای ارتقای بهره‌وری دانست. پژوهش حاضر به بررسی اثر مخارج آموزشی دولت بر بهره‌وری کل عوامل تولید در ایران با استفاده از داده های سری زمانی ۱۳۷۱ تا ۱۴۰۲ می‌پردازد. روش هال و جونز برای محاسبه سرمایه انسانی به کار گرفته شد و اثرات متقابل متغیر ها با استفاده از روش حداقل مربعات دو ‌مرحله‌ای در سیستم معادلات همزمان بررسی شد. یافته های پژوهش نشان می‌دهد که مخارج آموزشی دولت تاثیر مثبت و معناداری بر سرمایه انسانی دارد به گونه ای که افزایش یک واحد مخارج آموزشی دولت سرمایه انسانی را به میزان ۰.۰۹۵ واحد افزایش می دهد. علاوه بر آن سرمایه انسانی تاثیری مثبت و معنادار بر بهره‌وری کل عوامل تولید داشته است و افزایش یک درصد در سرمایه انسانی موجب افزایش ۰.۱۱۳ درصدی بهره وری کل عوامل تولید شده است. نتایج نشان داد که افزایش سرمایه‌گذاری دولت در بخش آموزش نه‌تنها به بهبود سطح سرمایه انسانی منجر می‌شود، بلکه از طریق ارتقای بهره‌وری کل عوامل تولید، مسیر رشد و توسعه اقتصادی کشور را نیز هموار می‌سازد. بر این اساس پیشنهاد شد سیاست‌گذاران با بهینه‌سازی ترکیب مخارج دولت، سهم بیشتری را به بخش آموزش اختصاص دهند.