دانشگاه شهید بهشتی اقتصاد و الگو سازی 2476-5775 16 3 2026 02 22 "Analyzing the Structure of Iran’s Production Network in the Propagation of Microeconomic Shocks" تجزیه و تحلیل ساختار شبکه تولید ایران در چگونگی انتقال شوک‌های خرد 1 34 106795 10.48308/jem.2026.242173.2016 FA اکرم عبدالهی دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران احمد صلاح منش دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران ابراهیم انواری استاد گروه اقتصاد-دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0002-6050-8645 معصومه خیرخواه زاده استادیار یعقوب اندایش عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز Journal Article 2025 10 25 networks naturally diminishes, and the distribution structure and inequality at the macro level become more uniform. On the other hand, as emphasized by Carvalho (2014), the structure of the production network plays a crucial role in determining how microeconomic shocks originating in a firm or a specific technology are transmitted to other sectors and eventually to the entire economy.<br />The aim of this study is to examine the role of Iran’s production network structure in the transmission of micro shocks to the macroeconomic level. For this purpose, using input–output tables, Iran’s production network at the industry level was constructed, and its characteristics were described using various network indicators including indegree, outdegree, degree centrality, betweenness centrality, closeness centrality, and eigenvector centrality. Furthermore, by estimating the parameters of the Pareto distribution, the role of the production network structure in the propagation of micro shocks to macroeconomic fluctuations in Iran was evaluated.<br />The results indicate that Iran’s production network is characterized by “small-world” properties, but with a lower level of concentration compared to industrial economies. The existence of certain hub sectors such as finance, wholesale, and chemicals highlights their potential importance in shock transmission. However, the large values of the Pareto parameters suggest that in most years sectoral shocks are mainly absorbed within the respective industry, and only in specific periods (such as 2004) does the probability of their transmission to the macro level increase. براساس نظریه لوکاس (1977)، در گذر زمان اثر شوک‌های خرد در شبکه‌های اقتصادی به‌طور طبیعی کاهش می‌یابد و ساختار توزیع و نابرابری در سطح کلان یکنواخت‌تر می‌شود. از سوی دیگر، همان‌طور که کاروالو (2014) تأکید می‌کند، ساختار شبکه تولید نقشی اساسی در تعیین چگونگی انتقال شوک‌های اقتصاد خرد در سطح یک شرکت یا فناوری خاص به سایر بخش‌ها و در نهایت به کل اقتصاد دارد.<br />هدف این مطالعه بررسی نقش ساختار شبکه تولید ایران در چگونگی انتقال شوک‌های خرد به سطح کلان اقتصادی است. برای این منظور، با استفاده از جداول داده-ستانده، شبکه تولید ایران در سطح صنعت ساخته شده و ویژگی‌های آن با شاخص‌های مختلف شبکه شامل درجه ورودی و خروجی، مرکزیت درجه، مرکزیت بینابینی، مرکزیت نزدیکی و مرکزیت بردار ویژه محاسبه گردیده است. در ادامه، با استفاده از برآورد پارامترهای توزیع پارتو، نقش ساختار شبکه‌ای در اقتصاد ایران در انتقال شوک‌های خرد به نوسانات کلان مورد ارزیابی قرار گرفته است. کتابخانه‌های مورد استفاده در پایتون؛ کتابخانه پاور لو، نامپای، نت ورک ایکس، متاپلات لیب ،پانداس ، مث و اسپای بوده است.<br />نتایج نشان می‌دهد که شبکه تولید ایران دارای ویژگی "جهان کوچک" است اما تمرکز آن نسبت به اقتصادهای صنعتی پایین‌تر است. وجود برخی بخش‌های هاب مانند مالی، عمده‌فروشی و صنایع شیمیایی موجب اهمیت جایگاه این بخش‌ها در انتقال بالقوه شوک‌ها می‌شود. با این حال، مقادیر بزرگ پارامترهای پارتو حاکی از آن است که در بیشتر سال‌ها شوک‌های بخشی عمدتاً در سطح همان صنعت مستهلک و در برخی مقاطع احتمال انتقال آن‌ها به سطح کلان افزایش یافته است.

دانشگاه شهید بهشتی اقتصاد و الگو سازی 2476-5775 16 3 2026 02 22 Political Economy of Financial Instability in Iran; Can the Government Secure Financial Stability? اقتصاد سیاسی بی‌ثباتی مالی در ایران: آیا دولت می‌تواند ثبات مالی را برقرار سازد؟ 35 70 106793 10.48308/jem.2026.242351.2019 FA علیرضا رعنائی دانش آموختۀ دکتری دانشگاه شیراز Journal Article 2025 11 06 This study examines the role of the government in financial stability in Iran. By analyzing data and deriving relevant indices, the paper shows that even without a zero lower bound— which in advanced economies marks the limits of monetary policy and justifies fiscal intervention— it remains essential to assess the government’s capacity in Iran. By using an NK-DSGE model, three scenarios of the government’s response to financial instability are examined: (i) non-intervention, (ii) transfer of funds to banks, (iii) stimulus fiscal policy. The analysis reveals a trade-off between financial stability, output stabilization, and inflation. when financial stability and output stabilization are policy priorities, fiscal policy proves more effective, although it is more inflationary. Both non-intervention and transfer of funds are inflationary, yet avoiding fiscal stimulus may lead to a stagflation. As far as financial stability is concerned, even non-intervention performs better than transferring funds. Moreover, the channels through which government expenditure is financed have distinct effects: government bank financing, when announced, increases inflation and weakens financial stability, whereas private bank financing results in lower inflation and greater financial stability. The situation is very different under fiscal shocks, financing through private banks weakens financial stability, while government ones enhance it. Finally, the average fiscal multiplier is 0.7691, indicating that the impact of fiscal stimulus is limited. All in all, these findings suggest that the government's influence on financial stability is constrained by its policy priority and financing mechanism of public expenditure. پژوهش حاضر به بررسی نقش دولت در ثبات مالی در ایران می‌پردازد. با بررسی داده‌ها و استخراج شاخص‌های مناسب نشان داده می‌شود علی‌رغم نبود وضعیت کرانۀپایین صفر -وضعیتی که در اقتصادهای پیشرفته موجب کاهش اثربخشی سیاست پولی و توجیه استفاده از سیاست مالی می‌شود- ضرورت دارد به ظرفیت‌های اقتصادی دولت‌ در ایران پرداخته شود. بااستفاده از الگوی تعادل عمومی پویای تصادفی کینزی جدید، سه سناریو برای واکنش دولت به بی‌ثباتی مالی تحلیل می‌شود: عدم مداخله، انتقال منابع به بانک‌ها، سیاست مالی انبساطی. نتایج نشان می‌دهد میان اهداف ثبات مالی، تولید و تورم بده‌بستان وجود دارد. در حالتی که هدف ثبات مالی و حفظ تولید است، سیاست مالی انبساطی کاراتر است، هرچند تورم بیشتری ایجاد می‌شود. البته عدم مداخله یا انتقال منابع به بانک‌ها نیز تورم‌زا هستند، اما اجتناب از انبساط مالی موجب رکود تورمی می‌شود. نکتۀ قابل‌توجه آن‌که حتی عدم مداخله نسبت به انتقال منابع به بانک‌ها نتیجۀ مطلوب‌تری برای ثبات مالی دارد. همچنین، در شرایطی که انبساط مالی از پیش اعلام شود، تأمین مالی از طریق بانک‌های دولتی موجب تورم و تضعیف ثبات مالی است، درحالی‌که تأمین مالی خصوصی تورم کمتر و ثبات بیشتری در پی دارد. اما با تکانۀ مالی ناگهانی، تأمین مالی خصوصی ثبات را تضعیف و تأمین مالی دولتی آن را تقویت می‌کند. در نهایت، ضریب فزایندۀ مالی با میانگین ۰٫۷۶۹۱ نشان می‌دهد اثر محرک سیاست مالی در اقتصاد ایران محدود است. این یافته‌ها بیانگر آن است که اثربخشی کنشگری دولت در اقتصاد، به نحوۀ اولویت‌دهی اهداف سیاستی و سازوکار تأمین مالی مخارج دولت وابسته است.

دانشگاه شهید بهشتی اقتصاد و الگو سازی 2476-5775 16 3 2026 02 22 Macro-economy of Iran and Sanctions: A System Dynamics Approach اقتصاد کلان ایران و تحریم ها: رویکردی مبتنی بر پویایی‌شناسی سیستم‌ها 71 102 106794 10.48308/jem.2026.242629.2029 FA رضا بخشی بوشهر، شهر برازجان، روستای درودگاه، منزل غلامرضا بخشی 0009-0002-2781-826X بهروز کاملی استاد دانشگاه سیامک طهماسبی دانشگاه عالی دفاع ملی Journal Article 2025 11 25 Modeling based on the dynamics of a four-sector economy is a powerful approach for analyzing the structure and long-term behavior of the macroeconomy. By identifying causal and feedback relationships among variables, it enables the simulation of various scenarios. The problem addressed in this research is the creation of an analytical and feedback-driven framework for the Iranian economy, based on four sectors: households, firms, government, and the external sector (sanctions and other variables). Utilizing a System Dynamics (SD) model within the Vensim software environment, this study analyzes each of the four sectors and their interconnections for the period 1978 to 2029 (where 1978–2024 involves simulations based on existing historical data, and 2025–2029 constitutes the forecasting years). The simulation results indicate that policies lacking deep insight into the functioning of Iran's macroeconomy are ultimately doomed to failure and "self-sanctioning." Given the feedback loops presented in the four economic sectors—which represent the economy's aggregate demand—various types of sanctions seek to inflict "multi-layered pain," steering the economic system toward continued stagflation and altering the target country's behavior to the point of degrading its status to that of a colony. This multi-layered pain acts as a multi-dimensional pressure, encompassing high commodity prices, restricted foreign exchange earnings, rising unemployment rates, and the creation of a destructive environment for investment. Considering the probable scenarios of intensifying sanctions, it is essential to simultaneously prioritize three counter-policies: the integration and targeting of policies, economic diversification and strengthening the production base, and the expansion of alternative interactions. مدلسازی مبتنی بر پویایی‌شناسی اقتصاد چهار بخشی، رویکردی قدرتمند برای تحلیل ساختار و رفتار بلندمدت اقتصاد کلان است که با شناسایی روابط بازخوردی میان متغیرها، امکان شبیه‌سازی سناریوهای گوناگون را فراهم می‌کند. مسئله این تحقیق، ایجاد زمینه‌ای تحلیلی و بازخوردی در اقتصاد ایران مبتنی بر چهار بخش خانوارها، بنگاه‌ها، دولت و بخش خارجی (تحریم‌ها و سایر متغیرها) است. این پژوهش با بکارگیری مدل مبتنی بر پویایی‌شناسی سیستم‌ها برای سال-های 1357 تا 1408 (1357 تا 1403 شبیه‌سازی مبتنی بر داده‌های واقعی موجود انجام شده است و 1404 تا 1408 سال‌های پیشبینی است) در فضای نرم‌افزار ونسیم، هر یک از بخش‌های چهارگانه و همچنین ارتباطات بین آنها را در یک مدل مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌دهد. نتایج شبیه‌سازی مدل حاکی از آن است که سیاست‌های بدون بینشی عمیق از کارکرد اقتصاد کلان ایران در نهایت محکوم به شکست و خودتحریمی است. با توجه به حلقه بازخوردهای ارائه شده در بخش‌های چهارگانه اقتصاد که تقاضای کل اقتصاد را نمایندگی می‌کند، انواع گونه‌های تحریم به دنبال ایجاد نوعی درد چند لایه، هدایت سیستم اقتصادی در جهت ادامه رکود تورمی و تغییر رفتار کشور مورد هدف برای نزول جایگاه تا حد مستعمره شدن است. درد چند لایه همچون فشاری چند لایه است که شامل گرانی کالاها، محدود کردن درآمد ارزی، افزایش نرخ بیکاری و ایجاد فضایی مخرب برای سرمایه‌گذاری است. با توجه به سناریوهای محتمل شدت یافتن تحریم‌ها، لازم است سیاست مقابله‌ای انسجام و هدفمند کردن سیاست‌ها، تنوع بخشی اقتصادی و تقویت بنیه تولیدی، و گسترش تعاملات جایگزین به‌طور همزمان مورد توجه قرار گیرد.

دانشگاه شهید بهشتی اقتصاد و الگو سازی 2476-5775 16 3 2026 02 20 A Nonlinear Analysis of Unemployment and Inflation Effects on Outward Migration from Iran تحلیل غیرخطی اثر بیکاری و تورم بر مهاجرت خروجی از ایران 103 134 106796 10.48308/jem.2026.243164.2038 FA پگاه امین پور قهرمانی دانشجوی دکتری گرایش اقتصاد پولی دانشگاه ارومیه، دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران شماره تماس: 09032862074، p.aminpour@urmia.ac.ir سید جمال الدین محسنی زنوزی هیات علمی گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه Journal Article 2026 01 05 Outward migration from Iran has, in recent decades, emerged as a salient consequence of macroeconomic instability, particularly inflation and unemployment. Given pervasive macro-level uncertainty, structural rigidities, and asymmetric behavioral responses, positive and negative shocks to these variables are expected to exert differential effects on migration decisions. This study employs a Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) model to examine the asymmetric impacts of inflation and unemployment on Iran’s outward migration over the period 1974–2023. The findings indicate that positive shocks to inflation and unemployment generate strong and statistically significant push effects on migration, whereas negative shocks exhibit markedly weaker and limited deterrent effects. In addition, real per capita income and foreign direct investment are found to reduce migration in the long run, while population growth intensifies migration pressures. The primary contribution of this research lies in identifying the behavioral rigidity of migration and providing empirical evidence of asymmetric macroeconomic effects, demonstrating that the disruptive force of crises in stimulating emigration outweighs the restraining capacity of stabilization. Accordingly, policy emphasis on anchoring inflation expectations, implementing structural labor market reforms, and mitigating institutional uncertainty is recommended to achieve a sustained containment of outward migration. مهاجرت برون‌مرزی در ایران در دهه‌های اخیر به یکی از پیامدهای برجسته بی‌ثباتی‌های اقتصاد کلان، به‌ویژه تورم و بیکاری، تبدیل شده است. با توجه به نااطمینانی‌های کلان، چسبندگی‌های ساختاری و واکنش‌های رفتاری نامتقارن، انتظار می‌رود شوک‌های افزایشی و کاهشی این متغیرها اثرات یکسانی بر مهاجرت نداشته باشند. این پژوهش با بهره‌گیری از مدل غیرخطی خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی (NARDL)، اثرات نامتقارن تورم و بیکاری بر مهاجرت خروجی ایران طی دوره ۱۹۷۴ تا ۲۰۲۳ را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد تکانه‌های افزایشی تورم و بیکاری اثر رانشی قوی و معناداری بر مهاجرت دارند، در حالی که تکانه‌های کاهشی اثر بازدارندگی محدود و به‌مراتب ضعیف‌تری نشان می‌دهند. همچنین، درآمد سرانه و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در بلندمدت نقش کاهنده، و رشد جمعیت نقش فزاینده بر مهاجرت ایفا می‌کند. نوآوری اصلی پژوهش در شناسایی صلبیت رفتاری مهاجرت و ارائه شواهد تجربی از عدم تقارن اثرات شوک‌های کلان اقتصادی است؛ به‌گونه‌ای که قدرت تخریبی بحران‌ها در تحریک خروج، بیش از توان بازدارندگی ثبات در مهار آن برآورد می‌شود. بر این اساس، تمرکز سیاستی بر لنگر کردن انتظارات تورمی، اصلاحات ساختاری بازار کار و کاهش نااطمینانی‌های نهادی برای مهار پایدار مهاجرت توصیه می‌شود.

دانشگاه شهید بهشتی اقتصاد و الگو سازی 2476-5775 16 3 2026 02 22 The Effect of Fintech Innovation on the Risk-Taking of Banks listed on the Tehran Stock Exchange اثر نوآوری فین‌تک بر ریسک‌پذیری بانک‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران 135 168 106797 10.48308/jem.2026.242319.2025 FA مجید آدینه فر موسسه عالی آموزش بانکداری ایران، تهران، ایران حسن گلمرادی موسسه عالی آموزش بانکداری ایران، تهران، ایران Journal Article 2025 11 16 Nowadays, as global investment in fintech has increased sharply, there are various perspectives regarding the impact of fintech products on reducing banks’ risk-taking behavior through improving their operational efficiency. Since identifying and explaining the channels through which fintech innovation affects different dimensions of banks’ risk can provide an answer to this unexplored aspect of fintech innovation, the following question arises, Therefore, the aim of this study is to investigate the impact of FinTech innovations on the risk-taking and financial stability indicators of banks listed on the Tehran Stock Exchange. Data from 10 banks during 2017-2024 were analyzed using panel data and multivariate linear regression. The results showed that FinTech innovation has a positive and significant impact on the asset-to-capital ratio and Z-Score, in a way that improves the capital structure and increases the distance from the bankruptcy threshold. It also has an inverse and significant impact on the deposit-to-lending ratio, which indicates a decrease in reliance on traditional resources and diversification in banks' financial resources. امروزه همزمان با اینکه سرمایه‌گذاری جهانی در فین‌تک به شدت افزایش یافته است، نظرات مختلفی در مورد تأثیر محصولات فین‌تک برای کاهش رفتار ریسک‌پذیری بانک از طریق افزایش کارایی عملیاتی بانک وجود دارد. از آنجا که شناسایی و تبیین کانال‌های اثرگذاری نوآوری فین‌تک بر ابعاد مختلف ریسک بانک‌ها می‌تواند پاسخی به این جنبه مجهول نوآوری فین‌تک باشد. از این رو هدف پژوهش بررسی تأثیر نوآوری‌های فین‌تک بر شاخص‌های ریسک‌پذیری و ثبات مالی بانک‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران است. داده‌های 10 بانک طی سال‌های 1395 تا 1402 با استفاده از روش داده‌های تابلویی و رگرسیون خطی چند متغیره تحلیل شدند. نتایج نشان داد نوآوری فین‌تک تأثیر مثبت و معناداری بر نسبت دارایی به سرمایه و شاخص Zدارد، به گونه‌ای که موجب بهبود ساختار سرمایه و افزایش فاصله از آستانه ورشکستگی می‌شود. همچنین تأثیر معکوس و معناداری بر نسبت سپرده به وام‌دهی دارد که بیانگر کاهش اتکا به منابع سنتی و تنوع در منابع مالی بانک‌هاست.

دانشگاه شهید بهشتی اقتصاد و الگو سازی 2476-5775 16 3 2026 02 22 Simulation of Iran's Electricity Capacity Market Design and Pricing with a Focus on Renewable Energies: A Grey Wolf Optimization Algorithm Approach شبیه‌سازی طراحی و قیمت گذاری بازار ظرفیت برق ایران با تاکید بر انرژی های تجدیدپذیر :رهیافت الگوریتم بهینه‌سازی گرگ خاکستری 169 200 106798 10.48308/jem.2026.242435.2021 FA علی اباذری عسکری دانشجوی دکتری دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه باهنرکرمان، کرمان، ایران زین العابدین صادقی دانشیار اقتصاد دانشکده مدیریت واقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران سید عبدالمجید جلائی استاد دانشکده اقتصاد و مدیریت دانشگاه باهنر کرمان،کرمان، ایران Journal Article 2025 11 12 This study proposes a structural optimization framework for simulating electricity capacity markets, incorporating both fossil-fuel and renewable energy sources. The proposed model integrates market economic behavior with intelligent computational methods through the Grey Wolf Optimizer algorithm. In the first stage, the inverse demand function is estimated using real market data, including short-term stochastic fluctuations to capture demand uncertainty. Next, the cost structure of electricity generation units is derived by separating fixed and variable components, based on observed capacity and production patterns. Finally, the GWO algorithm is applied to determine the optimal allocation of generation capacity under technical and market constraints. The hierarchical design of the algorithm enables efficient exploration of the decision space, rapid convergence, and preservation of economic consistency. Simulation results indicate inefficiencies in the utilization of fossil-fuel units, while renewable energy units, with near-zero marginal costs, demonstrate superior economic performance. The proposed framework serves as a comprehensive tool for market equilibrium analysis and capacity planning and can inform energy policy evaluation and strategic decision-making in electricity markets and capital-intensive industries. این پژوهش چارچوبی بهینه‌سازی ساختاری برای شبیه‌سازی بازار ظرفیت برق در سامانه‌های قدرت ارائه می‌دهد که شامل منابع فسیلی و تجدیدپذیر است. مدل پیشنهادی با الگوریتم گرگ خاکستری رفتار اقتصادی بازار را با روش‌های محاسباتی هوشمند ترکیب می‌کند. ابتدا، تابع تقاضای معکوس با داده‌های واقعی و نوسانات تصادفی کوتاه‌مدت برای بازتاب عدم‌قطعیت تقاضا برآورد می‌شود. سپس ساختار هزینه واحدهای تولید برق با تفکیک اجزای ثابت و متغیر و بر اساس ظرفیت و الگوی تولید استخراج می‌گردد. در مرحله‌ی نهایی، الگوریتم گرگ خاکستری به‌منظور تخصیص بهینه ظرفیت تولید تحت قیود فنی و بازار به کار گرفته می‌شود. طراحی سلسله‌مراتبی الگوریتم امکان جست‌وجوی کارآمد در فضای تصمیم، همگرایی سریع و حفظ سازگاری اقتصادی مدل را فراهم می‌کند. نتایج شبیه‌سازی نشان می‌دهد که استفاده از منابع فسیلی ناکارآمد است، در حالی که واحدهای تجدیدپذیر با هزینه نهایی نزدیک به صفر عملکرد اقتصادی بهتری دارند. چارچوب ارائه‌شده ابزاری جامع برای تحلیل تعادل بازار و برنامه‌ریزی ظرفیت برق است و می‌تواند در ارزیابی سیاست‌های انرژی و تصمیم‌گیری در صنعت برق مورد استفاده قرار گیرد.